Natalia Gorbaniewska - Наталья Евгеньевна Горбаневская (26 maja 1936 w Moskwie – 29 listopada 2013 w Paryżu) - rosyjska poetka, tłumaczka, dysydentka i jedna z najbardziej niezwykłych postaci rosyjskiej inteligencji XX wieku. Studiowała filologię i od młodości obracała się w kręgu literatury nieoficjalnej. Pisała wiersze, tłumaczyła z języka polskiego i współtworzyła samizdatowe wydawnictwa. Była przewodniczącą jury nagrody Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus”.

Najbardziej znana stała się jako uczestniczka legendarnej demonstracji na Placu Czerwonym 25 sierpnia 1968 roku przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Razem z grupą przyjaciół usiadła na bruku z transparentem: „Za waszą i naszą wolność”. Demonstracja trwała zaledwie kilka minut, ale przeszła do historii rosyjskiego ruchu oporu. Gorbaniewska przyszła tam z kilkumiesięcznym synkiem w wózku.

Władze radzieckie uznały ją za „niepoczytalną” i zamknęły w psychiatrycznym szpitalu specjalnym – jednej z najokrutniejszych metod represji wobec dysydentów w ZSRR. To doświadczenie opisała później w słynnej książce „Południe” („Полдень”), będącej kroniką protestu przeciw zdławieniu Praskiej Wiosny.

W 1975 wyemigrowała do Paryża. Współpracowała tam z emigracyjnym pismem „Kontinent”, tłumaczyła polskich poetów, m.in. Miłosza, Herberta, Wata i Szymborską. Polska była dla niej czymś więcej niż tylko literackim zainteresowaniem - była ważnym punktem odniesienia duchowego i politycznego. Fascynowała ją polska kultura niezależna, solidarnościowa i romantyczna tradycja wolnościowa.

Jej poezja bardzo różni się od patetycznej poezji „opozycyjnej”. Zamiast wielkich manifestów są w niej codzienność, ironia, absurd, metafizyczny niepokój i poczucie życia w świecie duchowo „spłaszczonym”. Potrafiła pisać jednocześnie lekko i boleśnie, filozoficznie i bardzo zwyczajnie. Nawet w najciemniejszych tekstach zachowywała rodzaj inteligentnego, cichego humoru.

Lubiła włóczęgi po mieście, rozmowy nocą, kino, literackie gry językowe i paradoksy. Przyjaciele wspominali ją jako osobę kruchą fizycznie, ale niezwykle upartą duchowo. Do końca życia pisała ręcznie w zeszytach, a jej mieszkanie pełne było książek, papierów i kotów. W Rosji wszyscy mówili o niej zdrobniale - Natasza.

KONTAKT

Наталья Евгеньевна Горбаневская: Данный мир

Данный мир
удивительно плосок.
Прочий
заколочен наглухо.
Не оставили даже щель между досок.
Старались. Мастера.

Два
измерения в этом мире.

А мне
и трех мало.
Бьешься лбом,
во вселенную дверь взломала,
а окажешься в чужой квартире.

И то лучше –
комнатным вором,
чем в своих четырех без окон.

Мне хочется встать и выйти на форум.

Но Форум
это кинотеатр на Самотеке.

Там кажут кино на широком экране,
безнадёжно плоском, как полотна Иогансона,
и каждую меру знаешь заранее,
и всё по регламенту – чинно и сонно.

А нам вот
не снятся спокойные сны.
Нам хочется странного –
например, глубины.

Глубина.
Кто мне скажет –
что же она?
Океан?
Или, может,
чужая душа?
Но чужая душа как известно потемки.
Так возьмемте по старой котомке на плечо
и пойдем
на четыре стороны света
посмотреть
не найдется ль в заборе дыр,
поискать
не нами потерянный мир
и выпрашивать крохи небесного света
у прогнивших колодцев
и сереньких тучек,
не загадывая феерий.
Пусть феерии ставит талантливый Плучек.

К сожалению
мы бутафорам не верим.

TEKSTY

• Sortuj:
• Alfabetycznie |
• Po dacie publikacji |
• Najczęściej czytane

POEZJON

• Sortuj:
• Alfabetycznie |
• Po dacie publikacji |
• Najczęściej czytane