LOGOWANIE

NEWSLETTER

WYSZUKIWARKA

POEZJA 18.06.2023 18:14
fot. Wolfgang Oschatz

Paul Celan: Radix, matrix


RADIX, MATRIX

Gdy mówi się do kamienia, jak

ty

do mnie z otchłani, z

rodzinnych stron mi

jak siostra przy-

rodzona, wy-

przedzająca mnie, ty,

ty dla mnie w Nicości jednej Nocy,

ty w tę Niebywałą-Noc na-

(s)potkana, ty

Ponad-Wszystko-Ty -:


Wtedy jeszcze, gdy mnie tu nie było,

wtedy, kiedy ty

uprawiałaś pole, sama:


Kto,

kto to był, z jakiego

pnia, tamten zamordowany, tamten

czarno sterczący do nieba:

fallus i jądro -?


(Męskość.

Męskość Abrahama. Męskość Jessego. Niczyja

męskość - o,

nasza.)


Tak,

jakby mówić do kamienia, jak

ty

tam gdzieś moimi rękami

i w Nic sięgasz, to,

jest to, co jest tutaj:


także ta żyzna ziemia się rozwiera,

to

Ku-Dołowi

jest tą jedną z dziko

kwitnących koron.


(tł. Ela Binswanger)


*


Paul Celan: Radix, Matrix


RADIX, MATRIX

Wie man zum Stein spricht, wie

du,

mir vom Abgrund her, von 

einer Heimat her Ver- 

schwisterte, Zu-

geschleuderte, du,

du mir vorzeiten,

du mir im Nichts einer Nacht, 

du in der Aber-Nacht Be- 

gegenete, du

Aber-Du -:


Damals, da ich nicht da war, 

damals, da du

den Acker abschrittest, allein:


Wer,

wer wars, jenes

Geschlecht, jenes gemordete, jenes 

schwarz in den Himmel stehende: 

Rute und Hode -?


(Wurzel.

Wurzel Abrahams. Wurzel Jesse. Niemandes 

Wurzel - o

unser.)


Ja,

wie man zum Stein spricht, wie 

du

mit meinen Händen dorthin 

und ins Nichts greifst, so

ist, was hier ist:


auch dieser Fruchtboden klafft, 

dieses

Hinab

ist die eine der wild- 

blühenden Kronen.


wiersz z tomu "Die Niemandsrose", S. Fischer Verlag, Frankfurt nad Menem 1963


*


Gwoli lepszego zrozumienia z Wiki: Drzewo Jessego - artystyczne wyobrażenie drzewa genealogicznego Chrystusa. Ze spoczywającego na ziemi Jessego (ojca króla Dawida) wyrasta łodyga lub pień drzewa o gałęziach zakończonych wizerunkami królów żydowskich oraz innych przodków Chrystusa. 


Drzewo wyrasta z postaci (z jego trzewi) lub spoza niej. Jesse ukazywany jest zazwyczaj z długą brodą, w pozycji siedzącej, stojącej lub najczęściej leżącej. Jesse leży bezpośrednio na ziemi, czasem z podpartą na ręce głową, często z zamkniętymi oczami. Na niektórych przedstawieniach leży na posłaniu lub ma pod głową poduszkę. Postaci siedzące natomiast występują w dwóch wariantach - śpiącego z zamkniętymi oczami lub dodatkowo podpartego na ręce. Samo drzewo przedstawiano różnie. Drzewo ma konar i zielone liście lub same gołe gałęzie, w ozdobnych przedstawieniach jest złote lub srebrne.


Źródłem nazwy i motywu jest proroctwo z Księgi Izajasza, które głosi o nadejściu Mesjasza: "Wyrośnie gałąź z pnia Jessego, wypuści się odrośl z jego korzeni".


radix - rdzeń, korzeń, źródło, pochodzenie, początek

matrix - matka (przekształcenie od mater, matris), macierz, macica

Heimat znaczy ojczyzna, ale dosłownie znaczy "miejsce gdzie jest dom, domowizna, macierz"

Paul Celan o swojej ojczyźnie Bukowinie mówił: "pozbawiona historii była prowincja przypadkowo zagarnięta przez monarchię Habsburgów" (tł. ebs)




Przypisy:
[1]:

Paul Celan: Radix, Matrix

(tł. Andrzej Lam)


RADIX, MATRIX

Jak się do kamienia mówi,

jak

ty,

do mnie tu z otchłani, z

ojczyzny spok-

krewniona siostrzanie, prze-

rzucona, ty,

ty dla mnie niegdyś,

ty dla mnie w Nicości nocy,

ty w nie-nocy na-

potkana, ty

Nie-Ty-:


Wtedy, gdy mnie tam nie było,

wtedy, gdy ty

przemierzałaś pole, sama:


Kto,

kto to był, ten

ród, ten zgładzony, ten

czarno w niebie stojący:

różdżka i jądro-?


(Korzeń.

Korzeń Abrahama. Korzeń Jessego. Niczyj

korzeń-o

nasz.)


Tak,

jak się do kamienia mówi, jak

ty

moimi dłońmi tam

i w nicość sięgasz, tak

jest co tu jest:


także ta

zalążnia się otwiera,

to

W-dół

jest jedna z dziko-

-rozkwitających koron.



zapisz jako pdf
zapisz jako doc (MS Word)
drukuj

KOMENTARZE

Maj
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
N
29
30
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
01
02