LOGOWANIE

NEWSLETTER

WYSZUKIWARKA

NAUKA 22.06.2018 08:36
fot. M. Wolny
Melolontha melolontha, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych

Ten mały chrząszcz ze Szczebrzeszyna,

co to go kryje gęsta trzcina,

kat na cudzoziemców,

brzmień wykolejeńców,

potężnych kompleksów przyczyna.


(ebs)


Chrabąszcz majowy, Melolontha melolontha, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych.


Loty odbywa wieczorami w maju, czerwcu, a czasami na początku lipca, w dzień kryje się wśród liści.


Długość 25-35 mm, ciało owalne, nieco wydłużone, czarne z białymi plamami na bokach odwłoka, czułki, pokrywy skrzydłowe i odnóża brunatne, silny gryzący aparat gębowy. Larwy oligopodialne (3 pary nóg tułowiowych), białe, grube, charakterystycznie zgięte w podkowę nazywane pędrakami. Poczwarka wolna. Dorosłe chrząszcze oraz pędraki zimują w glebie na głębokości 1 metra.


Chrabąszcz żywi się liśćmi różnych drzew liściastych (drzewa owocowe, wierzby, brzozy, buki, dęby i inne), a jego larwy są typowymi polifagami: żerują na korzeniach roślin zielnych, krzewów i drzew; mogą uszkadzać system korzeniowy młodych roślin, w burakach i bulwach ziemniaka wygryzają dziury; z punktu widzenia człowieka są szkodnikami szkółek, upraw oraz trawników. Najmniej szkodliwe są larwy w pierwszym i drugim stadium L1 i L2 (pierwsza i druga wylinka), żywią się głównie butwiejącymi resztkami roślinnymi i korzeniami, dopiero w ostatnim stadium L3 (trzecia wylinka) podgryzają żywe rośliny.


Przeobrażenie zupełne: jajo, 3 wylinki (L1, L2, L3), poczwarka i imago (owad doskonały). Chrząszcze pojawiają się w maju i żerują na drzewach liściastych. Samica składa jaja pod ziemią, w pobliżu drzew, w wydrążonym przez siebie korytarzu na głębokości 10–15 cm, po 15–20 jaj w złożu. Samice zamierają w czerwcu, po złożeniu około 80 jaj. Po 3 tygodniach wylęgają się larwy. Żerują one początkowo w warstwie próchniczej gleby, zjadając rozkładające się rośliny. Rozwijają się zwykle 3 lata i co roku dwukrotnie linieją. W trzecim roku, pod koniec lata, przepoczwarczają się, a w październiku wylęgają się dorosłe chrząszcze, które wychodzą na powierzchnię dopiero w maju następnego roku.


Płeć dorosłego osobnika można odróżnić m.in. po liczbie blaszek na miotełkowato zakończonych buławkach. Samce mają ich 7, a samice 6.


Jeszcze na początku XX w. we Francji i w północnej Hesji przygotowywano zupę z chrabąszczy majowych, acz należy do mniej rozpowszechnionych w Europie dań z owadów. W smaku przypomina zupę krabową.


Chrabąszcze majowe pozbawione skrzydeł i odnóży podsmaża się na maśle, a następnie gotuje w rosole cielęcym lub kurzym. W zależności od przepisu można zupę przecedzić i spożywać jako bulion, lub stosuje się roztarte na początku w moździerzu chrabąszcze i zagęszcza zupę zasmażką i żółtkiem. Podawano ją niegdyś na przykład z plastrami wątróbki cielęcej (na zdjęciu w galeryjce) lub piersią z gołębia oraz z grzankami z białego pieczywa. Na porcję dla jednej osoby liczono około 30 chrabąszczy. Zupa ma przyjemny zapach i brązowy kolor przypominający barwę pokryw skrzydłowych chrabąszcza. Doktor Johann Joseph Schneider zalecał podawanie jej na wzmocnienie chorym w stanach osłabienia.


W artykule z roku 1844 można przeczytać, że chrabąszcze nie służyły wówczas jedynie do przygotowania zupy, ale były zjadane także przez studentów na surowo, jedynie po obcięciu odnóży. W wielu cukierniach można je było dostać serwowane w cukrze i spożywano je kandyzowane na deser.


Według dziewiętnastowiecznych badań chrabąszcze zawierają 64% wody, 16% białka, 4% tłuszczu i 3,8% chityny.


* * *


 Epitafium:


Tu leży chrabąszcz majowy,

zapłodnił żonę i z głowy.



Przypisy:
[1]: Pomysł na napisanie "limerykonki na chrząszcza" zawdzięczam poecie Adamowi Gwarze, który 20 czerwca 2018 opublikował na fejsbuku dwa limeryki pod zbiorczym tytułem "Lekcja polskiego dla wygimnastykowanych": 

Losza z Saszą szedł szosą z Wąsosza

aż z Przysuchy w przyciężkich kaloszach.

Nurtuje Aloszę,

czy zdjąć już kalosze:

"Patrz, Sasza, jest sucha już szosa!"


* * *


Krzywy Krzysztof przy krzyżu w Pokrzywach

krzywo patrzy,gdy stryj się przekrzywia.

Krzych się krzywi, gdyż stryj

pije na krzywy ryj,

by spożycia nie spadła mu krzywa.



zapisz jako pdf
zapisz jako doc (MS Word)
drukuj

KOMENTARZE

Listopad
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
N
29
30
31
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
01
02