LOGOWANIE

NEWSLETTER

WYSZUKIWARKA

KULTURA 18.09.2017 18:11
 

Ta gwiazda Hollywood ze Szwecji,

najpierwsza w filmowej kolekcji,

"boska" nieznana,

wszem uwielbiana,

obiekt niespełnialnych projekcji.


(ebs)


Greta Garbo - gwiazda filmowa, czterokrotnie nominowana do Oscara, po zagraniu w kilku europejskich filmach w pierwszej połowie lat 20., wyjechała do Hollywood, gdzie związała się ze studiem Metro-Goldwyn-Mayer, z branży filmowej wycofała się, nie skończywszy nawet czterdziestu lat. Ma na swoim koncie ponad 20 głównych ról w filmach fabularnych, a do jej największych osiągnięć aktorskich zalicza się kreacje przedstawione w filmach "Ludzie w hotelu", "Królowa Krystyna", "Dama kameliowa" i "Ninoczka". W 1999 roku trafiła na 5. miejsce listy najlepszych aktorek wszech czasów, skompilowanej przez Amerykański Instytut Filmowy.




Urodziła się jako Greta Lovisa Gustafsson 18 września 1905 roku w Sztokholmie, gdzie jej rodzice przeprowadzili się w poszukiwaniu pracy. Keta (tak nazywano zdrobniale Gretę) wychowywała się wraz z dwojgiem rodzeństwa: siostrą Alvą i bratem Svenem. Już jako dziecko zdradzała skłonności do izolacji, co w jej dorosłym życiu miało rozwinąć się na szerszą skalę. Jako dziecko nie lubiła szkoły. Dokuczano jej tam z powodu lekkiej nadwagi i wysokiego wzrostu (już jako dwunastolatka osiągnęła swój dorosły wzrost, 170 cm). Była wówczas bardzo nieśmiała i zamknięta w sobie z powodu kompleksów.


Jej ojciec zmarł, gdy miała 14 lat. Wtedy też porzuciła szkołę i rozpoczęła pracę w domu towarowym, skąd została zwolniona za kradzież sukienki. Wystąpiła w reklamie, co umożliwiło jej opłacenie kursu teatralnego. Zagrała także kilka epizodycznych ról w szwedzkich filmach.


Kiedy miała 16 lat, Erich Potschler zaproponował jej pierwszą rolę w filmie "Petter włóczęga". Recenzje były przychylne aktorce. Jesienią 1922 Greta zdała egzamin wstępny do Królewskiej Akademii Sztuki Teatralnej. Tam zwrócił na nią uwagę Mauritz Stiller, najwybitniejszy wówczas reżyser w Szwecji, i powierzył jej rolę hrabiny Elżbiety w filmie "Gdy zmysły grają". Film okazał się sukcesem i to zapoczątkowało bezprecedensową światową karierę młodej aktorki, która stała się jedną z największych gwiazd kina niemego.




W Berlinie Stiller i Garbo poznali Louisa Mayera, jednego z założycieli Metro-Goldwyn-Mayer, największej wówczas wytwórni filmowej. Zaproponował im wyjazd do Hollywood, by tam produkować kolejne filmy. 


Pseudonim aktorki powstał w 1923. Jest kwestią sporną, w jaki sposób powstał i czy wymyśliła go ona sama czy Mauritz Stiller. Być może pochodzi od polskiego słowa "garbować" - Mauritz Stiller znał język polski - Mauritz Stiller właśc. Mosze Stiller (17 lipca 1883 w Helsinkach - 18 listopada 1928 w Sztokholmie) - fiński reżyser, scenarzysta i aktor filmowy i teatralny, jeden z czołowych twórców kina niemego. Pochodził z rodziny rosyjsko-polskich Żydów. Wraz z Victorem Sjöströmem współtworzył przełomowy nurt w światowym kinie niemym, zwany "szkołą szwedzką". Pracował przez jakiś czas w USA, ale ostatecznie nie odnalazł się w tamtejszym systemie produkcyjnym.


W lutym 1926 miał premierę pierwszy amerykański film Stillera i Garbo, "Słowik hiszpański". Okazał się sukcesem, tak jak kolejny, zatytułowany "Kusicielka". Jeszcze przed premierą "Kusicielki" ukończono zdjęcia do filmu "Symfonia zmysłów", w którym aktorka po raz pierwszy zagrała u boku Johna Gilberta. Kolejne filmy ugruntowały pozycję Grety Garbo jako jednej z najsłynniejszych aktorek tamtego okresu, m.in. "Żar miłości" (1928) czy ostatni niemy film "Pocałunek" (1929). Greta Garbo uchodziła także za jedną z najbardziej tajemniczych kobiet w Hollywood.




Kariera aktorki nie zachwiała się nawet z nadejściem ery filmu dźwiękowego. W 1930 miał premierę pierwszy dźwiękowy film Garbo, "Anna Christie". Okazał się on dużym sukcesem, podobnie jak "Romans", dwukrotnie nominowany do Oscara. Rok później zagrała główną rolę w filmie "Mata Hari", a w 1932 wystąpiła w produkcji "Ludzie w hotelu", opartej na powieści Vicki Baum. W filmie tym Garbo wypowiedziała legendarne już słowa "Chcę być sama". Obraz, w którym zagrali także Joan Crawford i John Barrymore, stał się ogromnym sukcesem. Pod koniec 1933 aktorka zagrała główną rolę w "Królowej Krystynie", która uznawana jest za jej najlepszą kreację. Dobrze przyjęty został także kolejny film, "Dama kameliowa", jednak "Pani Walewska" z 1937 nie zdobyła uznania krytyków.


Przełomem okazał się film "Ninoczka" z 1939. Komedia ta całkowicie zrywała z mitem Garbo jako kobiety zimnej, tajemniczej i niedostępnej. Aktorka wykazała się w nim poczuciem humoru, a sam film reklamowano sloganem "Garbo się śmieje!". W 1941 nakręcono ostatni, jak się później okazało, film z Gretą Garbo. Była to "Dwulicowa kobieta", w którym aktorka zagrała podwójną rolę. Produkcja ta okazała się całkowitą porażką komercyjną i zebrała bardzo negatywne oceny krytyków. Po tym filmie Garbo wycofała się z branży filmowej. Po raz ostatni pokazała się na ekranie w filmie pornograficznym "Adam & Yves" (1974), uchwycona w kadrze gdy przypadkowo znalazła się na planie, spacerując po ulicy Nowego Jorku.


W kolejnych latach pojawiały się próby nakręcenia nowych filmów, lecz żaden z tych projektów nie został zrealizowany. Aktorka rzadko pojawiała się publicznie, a jej naturalna potrzeba samotności osiągnęła po zakończeniu kariery apogeum. Aktorka prowadziła niemal pustelnicze życie, zimą w Nowym Jorku, latem w szwajcarskim kurorcie Klosters aż do końca swojego życia. 




Zmarła 15 kwietnia 1990 roku na zapalenie płuc i niewydolność nerek. Jej ciało po śmierci poddano kremacji i po długotrwałych formalnościach prawnych prochy aktorki spoczęły w końcu na cmentarzu Skogskyrkogården w jej rodzinnym Sztokholmie.




Greta Garbo prowadziła samotniczy tryb życia. Stroniła od ludzi i źle czuła się w otoczeniu tłumu. Podczas kręcenia scen zbiorowych, w których brała udział większa liczba aktorów i statystów, musiano posłużyć się dublerką. Rzadko udzielała wywiadów i nie opowiadała o swoim życiu prywatnym, co przyczyniło się do stworzenia jej mitu i legendarnego wizerunku femme fatale. Jej izolowanie się od ludzi przybierało formę autyzmu, szczególnie w późniejszych latach życia, po tym jak aktorka wycofała się z branży filmowej.




Była osobą biseksualną (choć według części osób znających ją prywatnie, była aseksualna). Miała romans między innymi z aktorem Johnem Gilbertem, z Marlene Dietrich i pisarką Mercedes de Acosta. Nie potwierdza się teoria, jakoby miała mieć romans ze swoim mentorem, Mauritzem Stillerem, ponieważ reżyser był homoseksualistą. Z Johnem Gilbertem aktorka miała wziąć ślub. Podobno w ostatniej chwili podczas składania podpisów odłożyła pióro. Nigdy nie wyszła za mąż, nie miała dzieci.




"Rzadko kiedy kobieta wybacza mężczyźnie zazdrość; jeśli nie jest zazdrosny, nie wybacza mu nigdy." (GG)


Jeśli chcemy powiedzieć, że bardzo nam daleko do kogoś ważnego, to mówimy: "nawet koło niego nie siedziałeś!". Otóż ja kiedyś siedziałam koło Grety Garbo! Na pewnym kameralnym koncercie w Zurichu, miała wtedy 80 lat...


zapisz jako pdf
zapisz jako doc (MS Word)
drukuj

KOMENTARZE

Grudzień
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
N
27
28
29
30
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
01
02
03
04
05
06
07