LOGOWANIE

NEWSLETTER

WYSZUKIWARKA

KULTURA 08.07.2017 07:35
 

Ten żydowski artysta z ruskiej Łoźny

zaznał, jak antysemityzm jest groźny,

jego chasydzki świat

jest dziś miliony wart,

choć tamten, carski, był biedny i mroźny.


(ebs)


Marc Chagall - malarz i grafik żydowskiego pochodzenia posiadający obywatelstwo rosyjskie i francuskie, czołowy przedstawiciel kubizmu i internacjonalizmu w malarstwie.


Jid. מאַרק שאַגאַל; ros. Марк Захарович Шагал, Mark Zacharowicz Szagal, pierwotna pisownia nazwiska artysty brzmiała Segal (hebr. סג"ל). Jest to tzw. nazwisko lewickie, akronim od hebrajskiego Segan Levi (hebr. סגן לוי) - przełożony lewitów.




Urodził się jako Mojsza Zacharowicz Szagałow,  Мойша Захарович Шагалов, biał. Мойшa Хацкелевіч Шагалаў, Mojsza Chackielewicz Szahałau, 25 czerwca / 7 lipca 1887 w Łoźnie koło Witebska (obecnie Białoruś) w ubogiej rodzinie chasydzkich Żydów. Był najstarszym z dziewięciorga dzieci. Ojciec, Chaskiel (Zachar) Szagal, był sprzedawcą śledzi. Matka, Feige-Ite, osoba niepiśmienna, zajmowała się domem, jak to było w zwyczaju. Sam Chagall w swojej twórczości wracał do sielankowego okresu dzieciństwa, kiedy, pomimo biedy, dobrze czuł się w swoim rodzinnym domu.


Wstępne lekcje malarstwa pobierał u miejscowego nauczyciela Jehudy Pena. W wieku 19 lat wyjechał do Petersburga, gdzie rozpoczął naukę w Szkole Carskiego Towarzystwa Upowszechniania Sztuki u Mikołaja Roericha, a następnie w latach 1908-1910 w prywatnej szkole Jelizawiety Zwancewej u Leona Baksta.


Był to dosyć trudny okres w życiu malarza, w tym czasie obywatele żydowskiego pochodzenia mogli mieszkać w Sankt Petersburgu tylko po uzyskaniu specjalnego pozwolenia. Chagall trafił nawet na krótko do więzienia za złamanie tego prawa. Do roku 1910 związany był z petersburskimi szkołami, regularnie odwiedzając rodzinny Łozin, gdzie w 1909 spotkał swą przyszłą żonę, córkę witebskiego jubilera, Bellę Rosenfeld.


Latem 1908 stworzył swoje pierwsze znaczące dzieło, "Śmierć".


W 1910 otrzymał stypendium umożliwiające mu wyjazd do Paryża. W tym okresie związał się z grupą malarzy skupioną wokół Montparnasse, spotykając się z awangardystami, wśród których byli Guillaume Apollinaire, Robert Delaunay czy Fernand Léger. Za sprawą Apollinaire’a wiosną 1914 miał pierwszą wystawę indywidualną w sławnej berlińskiej galerii Der Sturm. W tym samym roku wrócił do Imperium Rosyjskiego, gdzie przebywał do 1922. 


W 1915 poślubił Bellę Rosenfeld, z którą miał córkę Idę. Podczas rewolucji 1917 został komisarzem sztuk pięknych w obwodzie witebskim. Założył Akademię Sztuk Pięknych w Witebsku. W 1922 wyjechał z Rosji, zatrzymując się na krótko w Berlinie. Powodem wyjazdu było jego żydowskie pochodzenie i tematyka jego prac, która nie gloryfikowała heroizmu czynu sowieckiego.


W 1935 przybył do Polski. Dwa lata później otrzymał obywatelstwo francuskie. Z tego okresu pochodzi seria artykułów, poezji i pamiętników pisanych w języku jidysz, które ukazywały się głównie w prasie. Dopiero po śmierci artysty wydano je w formie książkowej.


W 1941 wyjechał wraz z rodziną do USA. W ucieczce z Marsylii pomógł mu amerykański dziennikarz Varian Fry. Chagall osiedlił się w Nowym Jorku, gdzie mieszkał do 1948.


2 września 1944 zmarła żona malarza, Bella, która pojawiała się na wielu jego obrazach. Również jego córka z tego małżeństwa, Ida, została przedstawiona na wielu wczesnych znanych obrazach mistrza. Rok później Chagall związał się z gospodynią Virginią Haggard McNeil, z którą miał syna Davida. W latach 50. XX wieku para przeniosła się do willi w Prowansji. Virginia opuściła konkubenta w 1952. 12 czerwca tego samego roku ożenił się po raz drugi, z Valentine Brodsky, którą zwykł nazywać Vava. W 1966 małżeństwo zamieszkało w Saint-Paul de Vence.


W sztuce Chagalla łatwo zauważalne są wpływy judaizmu. Motywy żydowskie stanowiły często tło dla wypowiedzi artystycznej malarza. Chociaż trudno jednoznacznie mówić o żydowskiej religijności dojrzałego Chagalla, nie bał się on nigdy przedstawiać w swych obrazach elementów chasydzkiego świata, który był jego rzeczywistością w latach dzieciństwa. Jako dorosły nie był praktykującym żydem. Uniwersalne przesłanie jego obrazów i witraży staje się czytelne tylko dla znających oba europejskie kręgi kulturowe: żydowski i chrześcijański.


Chagall kilkakrotnie odwiedził Grecję. W 1957 gościł w Izraelu. Podczas tych podróży odkrył na nowo możliwości jakie daje kolorystyka, jej zdolność ożywiania obrazu. Wtedy również artysta zaczął tworzyć rzeźby, ceramikę i witraże.




W 1973 założone zostało muzeum Chagalla w Nicei (Musée national Marc Chagall).


Zmarł 28 marca 1985 w Saint-Paul-de-Vence. Został pochowany na miejscowym cmentarzu.




jak swoją piosenkę zaśpiewał Wojciech Młynarski i jak zespół Raz Dwa Trzy


#t=52




Przypisy:
[1]:


Fantastyczna galeria zdjęć i dzieł artystów. Przy okazji widać, jak mieszają się ze sobą losy, narody, talenty, tożsamości...




zapisz jako pdf
zapisz jako doc (MS Word)
drukuj

KOMENTARZE

Listopad
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
N
28
29
30
31
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
01